ไบโอดีเซล คือ เชื้อเพลิงที่ผลิตจากน้ำมันพืช ในไทยส่วนใหญ่ผลิตจากน้ำมันปาล์ม แล้วนำไปผสมกับน้ำมันดีเซล ตัวเลขหลัง B เป็นตัวบอกว่ามีไบโอดีเซลผสมอยู่กี่เปอร์เซ็นต์ เช่น B7 มีไม่เกิน 7% เป็นดีเซลพื้นฐานที่ใช้ได้กับรถดีเซลทุกรุ่น ส่วน B20 มี 20% ใช้ได้เฉพาะเครื่องยนต์ที่ผู้ผลิตรับรองสำหรับรถบรรทุก และเพื่อประสิทธิภาพการใช้งานสูงสุด จึงต้องดูทั้งประเภทเครื่องยนต์ แผนซ่อมบำรุง และระยะเวลาเก็บน้ำมันในแท็งก์ก่อนนำไปใช้
ไบโอดีเซล คืออะไร และผลิตมาจากอะไร?
ไบโอดีเซล คือ สารเมทิลเอสเตอร์ของกรดไขมัน (FAME) ที่ได้จากน้ำมันพืชหรือไขมันในสัตว์ ซึ่งวัตถุดิบหลักสำหรับการผลิตน้ำมันไบโอดีเซลในไทย คือ น้ำมันปาล์มดิบจากปาล์มน้ำมัน
กระบวนการผลิตไบโอดีเซลจากพืชน้ำมันโดยย่อ
การผลิตใช้กระบวนการทางเคมีที่เรียกว่าทรานส์เอสเทอริฟิเคชัน แบ่งได้ 3 ขั้นตอนหลัก
- นำน้ำมันพืช เช่น น้ำมันปาล์มดิบ มาทำปฏิกิริยากับเมทานอลโดยมีตัวเร่งปฏิกิริยา ได้ไบโอดีเซลบริสุทธิ์ (B100) และกลีเซอรอลเป็นผลพลอยได้
- แยกกลีเซอรอลออก แล้วล้างสิ่งเจือปนในไบโอดีเซล
- นำ B100 ไปผสมกับน้ำมันดีเซลตามสัดส่วนที่กำหนด
ส่วนเอทานอลในแก๊สโซฮอล์เป็นเชื้อเพลิงชีวภาพฝั่งน้ำมันเบนซิน ไม่ได้ใช้ผสมในกลุ่มน้ำมันดีเซล
ไบโอดีเซล B7 B10 B20 และ B100 ต่างกันอย่างไร?
ทั้ง 4 เกรดต่างกันที่สัดส่วน ดีเซล B7 คือ ดีเซลพื้นฐานของไทยที่ใช้ได้กับรถเครื่องยนต์ดีเซลทุกรุ่น B20 คือ ดีเซลผสมไบโอดีเซล 20% ที่รัฐวางให้เป็นทางเลือกสำหรับรถบรรทุกขนาดใหญ่ ส่วนหัวจ่าย B10 ถูกยกเลิกแล้วตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2567
ตารางเปรียบเทียบ B7 B10 B20 และ B100
| เกรด | สัดส่วนไบโอดีเซล | เครื่องยนต์ที่รองรับ | ข้อควรระวัง | ความเหมาะสมกับฟลีท |
|---|---|---|---|---|
| B7 (ดีเซล) | ไม่เกิน 7% | รถดีเซลทุกรุ่นในปัจจุบัน | น้อยที่สุด | เกรดหลักและเกรดสำรองในแท็งก์ |
| B10 | 10% | รุ่นที่ผู้ผลิตรับรอง | ไม่มีหัวจ่ายในไทยแล้ว | ไม่ใช่ตัวเลือกในปัจจุบัน |
| B20 | 20% | เฉพาะรุ่นที่ผู้ผลิตรับรอง เช่น รถบรรทุกและรถกระบะหลายรุ่นของอีซูซุและมิตซูบิชิ | ไส้กรองตันช่วงแรก เป็นไขเมื่ออากาศเย็น | ฟลีทที่รถผ่านการรับรองและใช้น้ำมันหมุนเร็ว |
| B100 | 100% | บางรุ่นเท่านั้น เครื่องที่มีระบบบำบัดไอเสียจำกัดที่ B20 | อายุการเก็บสั้นที่สุด | สารตั้งต้นสำหรับผสม ไม่เหมาะกับฟลีท |

ไบโอดีเซลมีข้อดีข้อเสียอย่างไรต่อรถบรรทุกและเครื่องจักรกลหนัก?
สำหรับรถบรรทุกและเครื่องจักรกลหนัก B20 แทบไม่ลดกำลังเครื่องยนต์ และยังช่วยลดค่าน้ำมันต่อลิตร แต่ทำให้ระบบน้ำมันเชื้อเพลิงและน้ำมันเครื่องต้องดูแลถี่ขึ้น โดยเฉพาะช่วงแรกที่เปลี่ยนเกรด
| ข้อดี | ข้อเสีย |
|---|---|
| ช่วยลดค่าน้ำมันของรถบรรทุกขนาดใหญ่ที่วิ่งระยะไกลทุกวัน | ไส้กรองน้ำมันตันเร็วในช่วงแรก ไฟเตือนกรองน้ำมันอาจติดเร็วกว่าปกติ |
| ภาครัฐวางให้เป็นทางเลือกสำหรับรถบรรทุก และเติมได้จากสถานีบริการที่ได้มาตรฐานกรมธุรกิจพลังงาน | อายุน้ำมันเครื่องสั้นลง แนะนำให้ลดระยะเปลี่ยนลงครึ่งหนึ่ง เช่น จาก 40,000 เหลือ 20,000 กิโลเมตร |
| ผู้ผลิตรถแจ้งรุ่นที่รองรับไว้ชัดเจน จึงตรวจได้ก่อนเปลี่ยนเกรด | อากาศต่ำกว่า 15 องศาเซลเซียส B20 อาจเป็นไข และไม่ควรจอดรถที่เติม B20 ทิ้งไว้นานเกิน 2 เดือน |
B20 คุ้มค่าสำหรับฟลีทรถหรือไม่
การใช้น้ำมัน B20 ถือว่าคุ้มค่าเมื่อส่วนต่างราคาน้ำมันมากกว่าค่าบำรุงรักษาที่เพิ่มขึ้น ผู้ผลิตรถบางรายแนะนำให้เปลี่ยนไส้กรองเชื้อเพลิงทุก 2,000 กิโลเมตร ใน 3 ครั้งแรกหลังเปลี่ยนเกรด และให้ตรวจรอยรั่วซึมในระบบน้ำมันเป็นประจำ จึงควรคำนวณต้นทุนต่อกิโลเมตรของรถแต่ละคันก่อนตัดสินใจเปลี่ยน
เก็บรักษาไบโอดีเซลอย่างไร และทำไมไส้กรองจึงอุดตัน?
ควรเก็บในถังที่ปิดสนิท แห้ง และพ้นความร้อนหรือแสง เพราะไบโอดีเซลเกิดออกซิเดชันเร็วกว่าดีเซล ส่วนปัญหาไส้กรองอุดตันมักเกิดจาก 3 สาเหตุ
- ไบโอดีเซลเป็นตัวทำละลาย ชะคราบเก่าในถังและท่อไปติดไส้กรอง มักเกิดช่วงแรกหลังเปลี่ยนเกรด
- น้ำสะสมใต้ถัง ทำให้จุลินทรีย์เติบโตจนเกิดตะกอน
- อากาศต่ำกว่า 15 องศาเซลเซียส ทำให้ B20 มีโอกาสเป็นไข
อายุการเก็บรักษาไบโอดีเซลเทียบกับดีเซลธรรมดา
B20 ที่ได้มาตรฐานเก็บได้ราว 8 เดือน หลังจากนั้นควรตรวจคุณภาพ และยิ่งสัดส่วนไบโอดีเซลสูงก็ยิ่งเสื่อมเร็วกว่าดีเซล แนะนำว่าไม่ควรเติม B20 ทิ้งไว้ในรถที่จอดนานเกิน 2 เดือน โดยแนวทางดูแลแท็งก์มีดังนี้
- ระบายน้ำก้นถังเป็นประจำ และปิดฝาถังให้สนิท
- ใช้น้ำมันแบบเข้าก่อนออกก่อน ไม่สั่งเกินรอบการใช้
- ติดตั้งตัวแยกน้ำออกจากน้ำมันเชื้อเพลิง
- ใส่รอบตรวจไส้กรองและวิเคราะห์น้ำมันเครื่องไว้ในแผนบำรุงรักษาเชิงป้องกันของโรงงาน

โรงงานควรสั่งน้ำมันดีเซลเกรดไหนเข้าเก็บในแท็งก์?
โรงงานส่วนใหญ่ควรเลือก B7 โดยเฉพาะแท็งก์ที่จ่ายให้เครื่องปั่นไฟสำรองหรือเครื่องจักรที่ไม่ได้เดินทุกวัน เพราะใช้ได้กับเครื่องยนต์ดีเซลทุกรุ่นและเสื่อมช้ากว่า ส่วน B20 เหมาะเมื่อเครื่องยนต์ทุกตัวที่ใช้แท็งก์นั้นผ่านการรับรองและใช้น้ำมันหมุนเวียนเร็ว ขั้นตอนเลือกเกรดมีดังนี้
- ทำรายการเครื่องยนต์ทั้งหมดที่ดึงน้ำมันจากแท็งก์ และตรวจคู่มือผู้ผลิตว่ารองรับเกรดใด
- ประเมินว่าน้ำมันหนึ่งแท็งก์ใช้หมดภายในกี่สัปดาห์
- เลือกเกรดที่เครื่องยนต์ทุกตัวรองรับร่วมกัน
- ขอใบรับรองคุณภาพ (COA) จากผู้จำหน่ายทุกครั้งที่รับน้ำมัน
สรุป
ไบโอดีเซลไม่ได้ดีหรือแย่กว่าดีเซล ขึ้นอยู่กับเครื่องยนต์และการจัดเก็บ ในไทยใช้ B7 เป็นเกรดหลัก และพิจารณา B20 เฉพาะรถที่ผู้ผลิตรับรองพร้อมปรับแผนซ่อมบำรุง หากต้องการวางแผนจัดซื้อดีเซลสำหรับฟลีทหรือโรงงาน Time Ventures เป็นผู้แทนจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมของ ปตท. ให้บริการขายส่งน้ำมันดีเซล เกรด B7 สำหรับรถบรรทุก เครื่องจักรกลหนัก และเครื่องปั่นไฟ พร้อมจัดส่งทั่วประเทศและออกใบ COA ได้ตามคำขอ
ขอใบเสนอราคาน้ำมันสำหรับโรงงาน
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับน้ำมันไบโอดีเซล (FAQ)
1. ไบโอดีเซลคืออะไร?
ไบโอดีเซล คือ เชื้อเพลิงที่ผลิตจากน้ำมันพืชหรือไขมันสัตว์ ในไทยส่วนใหญ่ผลิตจากน้ำมันปาล์มดิบ แล้วนำไปผสมกับดีเซลจากปิโตรเลียมในสัดส่วนต่าง ๆ เช่น B7 และ B20 เพื่อใช้กับเครื่องยนต์ดีเซลของรถบรรทุกและเครื่องจักรกลหนัก
2. B20 หมายความว่าอย่างไร?
B20 หมายถึงน้ำมันดีเซลที่มีไบโอดีเซลผสม 20% โดยปริมาตร อีก 80% เป็นดีเซลจากปิโตรเลียม ใช้ได้เฉพาะเครื่องยนต์ที่ผู้ผลิตรับรอง และควรเติมจากสถานีบริการที่ได้มาตรฐานกรมธุรกิจพลังงานเท่านั้น เพราะน้ำมันที่ไม่ได้มาตรฐานอาจทำให้เครื่องยนต์เสียหาย
3. รถบรรทุกเติม B20 ได้ไหม?
ได้ หากผู้ผลิตรับรองรุ่นนั้น ควรตรวจคู่มือหรือสอบถามศูนย์บริการก่อน ช่วงแรกที่เปลี่ยนมาใช้ควรตรวจไส้กรองถี่ขึ้นและเปลี่ยนน้ำมันเครื่องเร็วขึ้น หากรถไม่ได้รับรอง อาจเกิดความเสียหายที่การรับประกันไม่ครอบคลุม
4. ไบโอดีเซลเก็บได้นานแค่ไหน?
B20 ที่ได้มาตรฐานเก็บได้ราว 8 เดือน หลังจากนั้นควรตรวจคุณภาพก่อนใช้ และไม่ควรเติม B20 ทิ้งไว้ในรถที่จอดนานเกิน 2 เดือน ควรเก็บในถังที่ปิดสนิท แห้ง และไม่โดนความร้อนหรือแสงโดยตรง
5. ไส้กรองอุดตันหลังเติมไบโอดีเซลเกิดจากอะไร?
สาเหตุหลัก คือ ไบโอดีเซลชะคราบเก่าในถังและท่อไปติดที่ไส้กรอง ซึ่งมักเกิดช่วงแรกหลังเปลี่ยนเกรด สาเหตุอื่นคือน้ำสะสมใต้ถังจนจุลินทรีย์สร้างตะกอน และน้ำมันเป็นไขเมื่ออากาศเย็น
อ้างอิง
- วิจัยกรุงศรี. (2568). แนวโน้มธุรกิจ/อุตสาหกรรม ปี 2568-2570: อุตสาหกรรมไบโอดีเซล. ธนาคารกรุงศรีอยุธยา. https://www.krungsri.com/th/research/industry/industry-outlook/energy-utilities/biodiesel/io/io-biodiesel-2025
- ไทยพีบีเอส. (2567). ธพ.สั่งยกเลิกหัวจ่าย “ดีเซลบี 10” เหลือแค่ บี 7-บี 20 มีผล 1 พ.ค.นี้. https://www.thaipbs.or.th/news/content/339574
- อีซูซุประเทศไทย. (2569, 7 เมษายน). ข้อควรปฏิบัติก่อนใช้น้ำมันไบโอดีเซล B20. https://www.isuzu-tis.com/content-hub/expert/isuzu-b20biodiesel
- คาลเท็กซ์ ประเทศไทย. (ม.ป.ป.). คาลเท็กซ์ B20. https://www.caltex.com/th/motorists/products-and-services/caltex-b20.html
- มิตซูบิชิ มอเตอร์ส ประเทศไทย. (ม.ป.ป.). รุ่นรถมิตซูบิชิที่รองรับการใช้งานน้ำมันไบโอดีเซล B20. https://www.mitsubishi-motors.co.th/th/after-sales/b20
